12 Yıl Zorunlu Eğitim Ne Zaman Geldi?
Evet, İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, esprili ama derin düşünen bir gencin gözünden bakarsak, hayat hep böyle garip bir dengeyle ilerliyor. Bir yandan arkadaşlarla takılmak, gülmek, eğlenmek istiyorsun ama diğer tarafta, bazen çok fazla düşünen, hayatın karmaşasında kaybolmuş bir insan da olabiliyorsun. İşte bu kafa karışıklığı tam da “12 yıl zorunlu eğitim ne zaman geldi?” sorusunu sormamıza neden oluyor.
Bu yazıda, eğitimin hayatımıza girmesiyle birlikte yaşadığımız komik, tuhaf, bazen absürd durumları mizahi bir şekilde ele alacağız. Ne zaman zorunlu eğitim geldi? Hadi, biraz da eğlenerek bu soruyu keşfedelim.
—
Zorunlu Eğitim: Bir Zamanlar Yoktu
İzmir’in sıcak sokaklarında arkadaşlarla yürürken, bir gün birisi bana “Biliyor musun, eskiden zorunlu eğitim yoktu?” dedi. O an böyle bir şeyin olduğunu aklımda dondurmak istedim. Yani, nasıl olabilir? Herkesin sabah 9’da okulda olması, sabah kahvaltısının “Okula gitmeye gitmeye” dönüşmesi, bütün bu rutinler… Sonuçta bu durum hayatımıza yerleşmişken, geçmişte nasıl olmuştu da insanlar okula gitmeden, hayatlarını “tamam, bu kadar okuma yetecek” diyebiliyordu?
Biraz daha düşündüm. Hani bazen dışarıda sohbet ederken, hayatın zorluklarına takılmayan, her şeye esprili yaklaşan insanlar vardır ya… İşte tam öyle bir noktada düşünmeye başladım. Eskiden gerçekten de eğitim bu kadar önemli bir şey miydi? Okuma yazma bilmeyen, okula gitmemiş bir nesil… Zorunlu eğitim gelmeden önce, insanlar işte bu tarz hayatı sürdürüyorlarmış.
Ama tabii, günümüzde zorunlu eğitimle birlikte hayatımızda olan o ünlü “Vay be, ben de okuma yazma bilmediğimde hayatımın tam ortasında kaldım, nasıl başardım?” diyalogları da başlamış oldu.
—
Zorunlu Eğitimi Hızla Benimseyen Toplum
Bir arkadaşım, geçenlerde “Abi, zorunlu eğitim geldiği için teşekkür ederim. Yoksa ben hala o çocuksu halimle ne iş yapardım, senin gibi yazılımcı falan mı olurdum?” dedi. Bunu duyduğumda, gözlerim bir anda açıldı. “Ya, doğru söylüyor. Eğer zorunlu eğitim gelmeseydi, bugün yazılımcı falan olamazdım,” diye düşündüm. Herkesin bir şekilde ekmeğini kazandığı alanlar var ve zorunlu eğitim sayesinde bunu düzgün yapıyoruz, ama bu eğitimin tam olarak nasıl geldiğini kimse fazla sorgulamıyor.
Bir gün, geçmişi hatırlarken, “12 yıl zorunlu eğitim ne zaman geldi?” diye düşündüm. Çocukluğumuzda okula başlamadan önce, büyüklerimiz hep “Çocuklar, şu kitabı okuduğunuzda dünyalar sizindir!” derdi. Ama gelin görün ki, biz sadece “Akıllı tahtaya yazı yazarken” okul günlerimizi hatırlıyoruz. Hatta bazen okuldaki tahtaya baktığımda, “Evet, 12 yıl zorunlu eğitim ne zaman geldi?” sorusuna cevap vermek yerine, tahtada yazılı olan bir denklemle kavga etmeye başlıyorum.
—
İç Ses: “Hadi Okul, Hadi Git!”
Okul günleri ve bu zorunlu eğitimin içimize işlediği anları hatırladıkça, iç sesim bir yandan şunu söylüyordu: “Hadi okul, hadi git!” Tabii, iç sesim her zaman komik bir şekilde müdahale etmiyor. Bazen içimde bir tartışma başlar, ben o tartışmalara sıkılırım. Mesela, okula gitmek zorunda kalırken, bu kafada şunu düşünürüm:
“Okul, hayatın bir parçası mı, yoksa hayatın en büyük can sıkıcı kısmı mı?”
Bazen tartışmalar, okula gitmek istemediğim zamanlar kadar komik olur. Aşağıda bir diyalog yapalım:
Ben: “Okula gitmek zorundayım. Bu kadar kişi niye okula geliyor, ben ne yapıyorum?”
İç Ses: “Sen sadece, zorunlu eğitimle gelen o güzel giyimli öğretmeni görmek için geliyorsun.”
Ben: “Hayır, ama aslında o dersler falan… Çok sıkıcı.”
İç Ses: “O zaman git yat, ama unutma: Zorunlu eğitim ne zaman geldi, bilsen de bile, bu senin kaderin.”
—
Okul Hayatındaki Eğlenceli Anılar
Zorunlu eğitim yıllarının eğlenceli yanlarını düşündükçe, hemen hemen her okulda bir “işim bitti, diğerleri de bitsin” tipleri vardır. Bu tipler, genelde sürekli sınıfın en arkalarında oturur, derse odaklanmaktan çok, birbirine espri yapmayı tercih ederler. Evet, işte o insanlar biziz. Zorunlu eğitimin bize kattığı bir diğer özellik de, o zamanlar daha çok eğlenmemizdi.
Okulun ilk gününden hatırladığım bir sahne var: Sınıfta tahtada bazı çocuklar ellerini havaya kaldırarak derse katılıyorlardı. “Tamam, bu bende olacak” dedim ve ben de parmak kaldırdım. Ama bir an içimden bir ses, “Sürekli parmak kaldır, öğretmenin seni fark eder,” dedi. O anda okula geldiğimde, “12 yıl zorunlu eğitim ne zaman geldi?” sorusuna ne kadar değer verdiğimi düşünmedim bile.
—
Sonuç: Zorunlu Eğitim ve Biz
Sonuç olarak, zorunlu eğitim hayatımıza o kadar yerleşmiş ki, şimdi düşününce ne zaman geldiğini hatırlamak bile zor oluyor. Okul yılları, bazen eğlenceli, bazen çok sıkıcı, ama sonunda hepsi birer anı olarak hayatımızda kalıyor. Geriye dönüp baktığımızda, zorunlu eğitim bize sadece akademik bilgiler değil, aynı zamanda insan olmanın gerekliliklerini de öğretmiş. Biz de hem eğlenip, hem eğlenirken düşünmüş, sonra o büyük soruyu sormaya başlamışız: “12 yıl zorunlu eğitim ne zaman geldi?”
Kimse durup dururken böyle bir soruyu düşünmez ama işte zaman geçtikçe, her şeyin yerli yerine oturduğu bir noktada, bir de bakıyoruz ki, zorunlu eğitim hayatımızın vazgeçilmezi olmuş. Ne zaman geldi? Herhalde bir zaman geldi ve bir daha da gitmeyecek gibi!